جانداران به ویژه انسان از زمان خلقت در کره خاکی با تهدیدهای طبیعی و غیر طبیعی مواجه بوده اند؛ که این تهدیدها با پیشرفت تکنولوژی، در بعضی از ابعاد، بیشتر و پیچیده تر شده است. بدین منظور دفاع برای زنده ماندن و بقاء ، امری لازم و ضروری است، که انسان با قوه ی غریزه و عقل آن را درک کرده است.

بنابراین می توان گفت که انسان به طور غریزی و عقلی و با برنامه ریزی به دو صورت مستقیم و غیرمستقیم به مقابله با تهدیدات می پردازد. این دفاع مستقیم انسان را در اصطلاح، پدافند عامل؛ و دفاع غیرمستقیم را پدافند غیرعامل می نامند.

پدافند غیرعامل شامل تمام طرح ریزی ها و اقداماتی است که موجب کاهش آسیب پذیری ها و افزایش پایداری و تداوم فعالیت ها در مقابل تهدیدات خارجی گردیده است و مستلزم به کارگیری سلاح نیست (دفاع غیرمسلحانه).

مردم ایران با هدف پیاده سازی ارزش های ناب اسلامی و  با سرنگونی رژیم طاغوت، توانستند انقلاب اسلامی را ایجاد نموده و بدینسان، نظام، دولت، جامعه و تمدن اسلامی را در ایران اسلامی خلق نمایند. یقینا عدم شکل گیری جامعه اسلامی مانع از تحقق تمدن نوین اسلامی می باشد و خانواده به منزله اصلی ترین واحد سازنده ی آن می باشد. لذا دشمن به دنبال استحاله خانواده اسلامی ایرانی، برای تغییر سبک زندگی اسلامی، به سبک زندگی غربی است؛ تا بدبنوسیله خانواده را از مسیر کارکردهای خود منحرف سازد، و در نتیجه جامعه را از مسیر  اسلامیت خارج نماید و مانع تحقق تمدن نوین اسلامی شود. در واقع باید گفت تنگه احد جنگ نرم، خانواده است. استراتژی خانواده زدایی از جمله مهمترین و راهبردهای استکبار جهانی بوده و بودجه های کلانی را برای تحقق این مهم هزینه می کنند. تلاش غربیان در جنگ نرم علیه خانواده های ایرانی با استفاده از برنامه های منسجم فرهنگی و با ابزارهایی همچون شبکه های تلویزیونی، ماهواره ها، سایت ها، فضای مجازی و شبکه های اجتماعی، مواد افیونی، ترویج مکاتب شیطانی، اباحه گری و مکاتب مادی و الحادی صورت می گیرد که منجر به کمرنگ شدن اهمیت تشکیل خانواده و استحاله کارکردهای آن و عدم برخورداری از استمرار خانواده می گردد و به تبع آن افزایش طلاق و بزهکاری و آسیب های اجتماعی و اعتیاد و هرزگی جوانان را به دنبال خواهد داشت. به نظر می رسد توجه به آیات و روایات و بهره گیری از سنت پیامبر و اهل بیت علیهم السلام می توان راهکارهایی برای مقابله با این جنگ نرم و استحکام خانواده باشد، که در زیر به چند نمونه اشاره خواهیم کرد:

رعایت تقوا و پارسایی

اولین و مهمترین و در عین حال موثرترین اقدام خانواده در جهت مقابله با تهاجم فرهنگی و جنگ نرم، رعایت تقوای الهی از سوی آحاد افراد خانواده  و آموزش آن به اعضای خود است.

اگر فرهنگ خداترسی و خدا را حاضر و ناظر دیدن در میان افراد خانواده و جامعه رشد پیدا کند، مطمئنا چنین جامعه ای، هیچ گونه آسیبی از دشمنان نخواهد دید. بدیهی است که هر فتنه ای که متوجه جامعه اسلامی شود راه نجات از این فتنه، سختی و مشکلات، رعایت تقوای الهی است. بهترین ره توشه ای که هم باعث نجات انسان در دنیاست و هم باعث نجات انسان در آخرت می شود، رعایت تقوای الهی است.

نقش تربیتی نماز و روزه در پدافند غیرعامل

از دیگر راهکارها و راهبردها و شیوه های پدافند غیر عامل در خانواده در مقابل جنگ نرم، می توان به اقامه نماز اشاره کرد. مهمترین و زیربناترین عمل عبادی انجام فریضه نماز است. اگر واقعا فریضه نماز آن طوریکه شایسته آن است اقامه شود، هیچگونه فساد و فحشایی در جامعه به وجود نخواهد آمد. بهترین وسیله اصلاح خانواده از فساد و تباهی نیز برپایی نماز است. خانواده اسلامی به عنوان اولین وظیفه خود بایستی فرهنگ نماز و نمازخوانی را در میان اعضای خود گسترش دهد. اگر فرهنگ نماز در جامعه جا افتاد و ذکر خدا بین  مردم جاری شد، تمام فعالیت های آنان برای رضای خدا و گشایش کار بندگان خدا خواهد بود. لذا کار انسان ها با کمیت و کیفیت مطلوب انجام می شود. در غیراین صورت زندگی آن جامعه همراه با نکبت و سختی است.

راهکار بعدی: استمداد از روزه می باشد. همانطور که فایده استعانت از نماز بازداشتن انسان از فحشا و منکر است است، فایده استعانت از روزه نیز این است که از بین برنده حرص و هوای نفس است. در فلسفه روزه، امام رضا (ع) فرموده است: بر این است که شخص روزه دار احساس خشوع، خواری و بی چیزی نماید و خود را عارف، صابر و نیکوکار ببیند، در برابر آنچه از گرسنگی و تشنگی به او می رسد و در این صورت مستوجب ثواب است. در حالی که روزه از شهوات او می کاهد؛ و روزه در دنیا پند دهنده او می شود.

 

رعایت آداب و معاشرت اسلامی

راهکار دیگر پدافند غیر عامل، رعایت آداب و معاشرت اسلامی، مانند رعایت ضوابط و آداب نگاه کردن است. اگر در نگاه کردن مراعات احکام شرعی نشود، به عنوان موثرترین ابزار گناه باعث سقوط ارزش های اخلاقی می شود. فاصله نگاه و گناه بسیار کم است.

 رعایت ضوابط و آداب سخن گفتن و بیان

یکی دیگر از دستورات اجتماعی قرآن مجید برای حفظ صحت و سلامت خانواده و جامعه ، ایجاد تقوا در افراد و آداب سخن گفتن و بیان است. نحوه بیان صحیح و سخن گفتن مناسب، شامل اصول و آدابی است که می توان به راستگویی و پرهیز از دروغ، دوری از غیبت، دوری از تهمت، پرهیز از سخن چینی، دوری از ناسزاگویی و استفاده از القاب نامناسب به دیگران، دوری از قسم دروغ و شهادت دروغ اشاره کرد.

 

مراعات ضوابط و آداب لباس پوشیدن:

طریقه لباس پوشیدن مردان و زنان در جامعه اسلامی از جمله امور مهمی است که اگر موازین شرعی در آن رعایت شود بسیاری از گناهان و فسادهای بعدی ایجاد نمی شود. ضمن آنکه لباس و زبان یکی از عناصر فرهنگی هرجامعه ای است که متناسب با آداب و رسوم آن جامعه از نسلی به نسلی منتقل می شود و دشمنان و استعمارگران برای استحاله فرهنگی و بی هویت کردن هرجامعه ای با برنامه ریزی قصد از بین بردن این عناصر مهم فرهنگی را دارند. اگر در جامعه اسلامی، مردان و زنان مسلمان خود را ملزم به رعایت این دستورات اخلاقی نمایند، در آن صورت تهاجم فرهنگی دشمنان اثری نخواهد داشت.

 

اهتمام به فراگیری امر به معروف و نهی از منکر و پرورش روحیه مسئولیت پذیری:

خداوند تبارک و تعالی سومین وظیفه حکومت اسلامی را وظیفه کسانی که در روی زمین دارای قدرت هستند امر به معروف و نهی از منکر می شمارد.

ضمنا در جای دیگری می فرماید:  «وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ‌.» – و از میان شما باید گروهى باشند که (دیگران را) به خیر دعوت نمایند و امر به معروف ونهى از منکر کنند و آنها همان رستگارانند (آل عمران ۱۰۴)

اگر بخواهیم، خانواده سالم  و جامعه ای سالم داشته باشیم، بایستی تک تک افراد در آن جامعه در مسیر خیر و صلاح قدم بردارند و بر اعمال دیگران کنترل و نظارت داشته باشند، مخصوصا در خانواده.

در پایان این یادداشت از دیگر عوامل پدافند غیرعامل که می تواند در صیانت بخشی به حریم خانواده و استحکام آن نقش به سزایی دارند؛ به طور اختصار به ایجاد خودباوری و تقویت اعتماد به نفس و تقویت روحیه جهادی و ایجاد آمادگی در فرزندان توسط خانواده و همچنین آموزش مشارکت جمعی در فعالیت های خانواده، اطاعت از هنجارها و قواعد در خانواده، می توان نام برد.

امید است با بهره گیری هرچه بیشتر از کتاب خدا و سیره عملی اهل بیت علیه السلام و به کارگیری آموزه های دینی در متن زندگی و با پایبندی به اصول و رعایت هنجارها بتوانیم در خصوص بالا بردن ضریب امنیت و سلامت خانواده در مقابل تهدیدات  و خطرات احتمالی گام های موثر برداشته و احتمال ورود خسارات و لطمات وارده را به شدت کاهش دهیم.